Misverstanden over Reuma.

 - Slijtagereuma is een onjuiste benaming voor artrose. Het begrip “versleten” geeft een verkeerd beeld van wat artrose werkelijk is: artrose is een reumatische ziekte.

 

 - Artrose is geen ouderdomsziekte. Artrose is niet aan leeftijd gebonden; ook jonge mensen kunnen artrose krijgen. (ouderdom is wel een risicofactor om artrose te krijgen).

 

 - Het is niet juist dat aan artrose niets gedaan kan worden. Artrose kan niet worden genezen maar kan wel worden behandeld, waardoor de klachten kunnen verminderen. (door bv fysiotherapie, oefentherapie, ergotherapie, ontspanningsoefeningen, gezonde voeding, kuren, alternatieve behandelmethoden, enz).

 

 - Het “ontzien” van de gewrichten door weinig of niet te bewegen is fout. Beweging is juist noodzakelijk om de gewrichten soepel te houden; de gewrichten mogen hierbij niet te zwaar worden belast.

 

 - ” Gelukkig heeft u geen reuma”. Deze inhoudelijke en psychologisch foute opmerking wordt helaas nog te vaak door reumatologen gebruikt. Artrose is wel een vorm van reuma en is ook chronisch. Artrose wordt dan vergeleken met artritis (chronische gewrichtsontsteking).

Bronnen: 

ReumaNederland (voorheen Reumafonds)
Poly-artrose

 

Fysiotherapie bij artrose wordt betaald vanuit de basisverzekering.

Er is veel te doen rondom orthopedische klachten. Artrose in de knie of heup kan een oorzaak zijn van een totale knieprothese (TKP) of een totale heupprothese (THP). Ondanks het feit dat heel veel Nederlanders met artrose kampen, met name bij de knie (335.000) en heup (325.000), zien we slechts een deel van deze patiënten terug bij de fysiotherapeut. Echter, vanaf 1 januari 2018 komt fysiotherapie voor artrose in knie en heup (max 12 behandelingen) in de basisverzekering. Wel blijft het eigen risico hierop van toepassing. Oefentherapie bij artrose van knie en heup is bewezen effectief en in de praktijk is gebleken dat wekelijks een behandeling gedurende acht tot twaalf weken gemiddeld voldoende is om een patiënt de oefentherapie aan te leren. Daarna kan de patiënt dit zelf in de thuissituatie of in de sportschool voortzetten. Met het opnemen van fysiotherapie in het basispakket moet een besparing van 5 miljoen euro per jaar worden gerealiseerd. 

 

 

 

 

Fysiotherapie en artrose.

Van symptomenbestrijder naar probleemoplosser

Bij de behandeling van artrose kan de fysiotherapeut een belangrijke rol spelen. De slijtage van de gewrichten kan hij niet terugdraaien. Hij kan u wel leren om op een verantwoorde manier te bewegen én een juiste lichaamshouding aan te nemen. Daardoor worden uw spieren sterker en het aangetaste gewricht wordt ontlast. Zo helpt de fysiotherapeut om de pijn te verminderen en de beweeglijkheid te verbeteren.

Wat is artrose?

Naar schatting 20 procent van de Nederlanders van vijftig jaar of ouder heeft last van artrose. Deze slijtage van het kraakbeen is het gevolg van alledaagse belasting van de gewrichten. Daardoor wordt dit elastische weefsel geleidelijk zachter en dunner. Na verloop van tijd gaat het kraakbeen afbrokkelen. Dat is het moment dat u gaat merken, dat uw gewrichten beginnen te slijten. U kunt ze niet meer zo soepel bewegen en er kan pijn ontstaan als gevolg van ontstekingen. Bij iedereen kan bij het klimmen van de jaren kraakbeenslijtage ontstaan. Het risico is het grootst bij overgewicht, overbelasting van de gewrichten, te weinig lichaamsbeweging, te intensief sporten en een verkeerde lichaamshouding. Het kraakbeen dat eenmaal verdwenen is, groeit niet meer terug. U zult dus anders met uw gewrichten moeten leren omgaan om de gevolgen van artrose voor uw bewegingsvrijheid zoveel mogelijk te beperken (voor uitgebreide informatie en een interessant informatie filmpje kunt u naar beneden scrollen).

Wat is de rol van de fysiotherapeut?

Die is de laatste tien jaar drastisch veranderd. Vroeger was de fysiotherapeut vooral gericht op het verminderen van de symptomen van artrose, zoals zwelling, pijn en stijfheid. De behandeling bestond uit massage, warmtepakkingen, elektrotherapie, koelen of klassieke oefentherapie. Eind vorige eeuw begon er binnen de fysiotherapie een andere wind te waaien. De pijlen werden minder gericht op het bestrijden van de symptomen, maar meer op het oplossen van problemen die mensen met artrose dagelijks ondervinden. Daarom ligt tegenwoordig de nadruk bij de fysiotherapeut op oefentherapie en coaching. Hij zal zich meer concentreren op het aanleren van een actieve levensstijl, juiste lichaamshouding, verantwoord bewegingspatroon en het opbouwen van een goede conditie. Daarnaast geeft hij oefeningen, voorlichting en advies. De fysiotherapeut leert de patiënt wat de beste manier is om met een loopprobleem als gevolg van artrose om te gaan. Bijvoorbeeld als u geen trappen meer kunt lopen. De fysiotherapeut gaat u technieken leren en oefeningen geven, waardoor u wel de treden op en af kunt. Dit past in de lijn van de nieuwe visie binnen de fysiotherapie: artrose kan niet behandeld worden, maar we behandelen wél de gevolgen die de patiënten van deze gewrichtsaandoening ondervinden. Dit moet leiden tot minder hinder bij uw dagelijkse bezigheden.

Oefentherapie bij artrose

Er is voldoende bewijs dat oefentherapie helpt om de pijn te verminderen en de beweeglijkheid van de gewrichten te verbeteren. De fysiotherapeut zal oefeningen met u doen om de spieren te versterken. Daardoor krijgt het door artrose aangetaste gewricht meer steun, zodat het gewricht zelf meer ontlast wordt. Bovendien zorgen sterke en soepele spieren ervoor dat het gewricht beter bewogen kan worden. Ook zal de fysiotherapeut oefeningen met u doen om de spiercoördinatie te verbeteren. Hij kan eveneens kiezen voor algemene oefentherapie. Daarbij gaat het vooral om conditie op te bouwen door inspanning. Meestal gaat het om fietsen of lopen. Wanneer u te zwaar bent, zal de fysiotherapeute uw adviezen geven om overgewicht te verliezen. Dit helpt om de druk op uw gewrichten te verminderen.

En dan toch naar de orthopeed

Bij beginnende en gevorderde artrose kan de fysiotherapeut dus nog veel doen om de gevolgen van de gewrichtsslijtage draaglijk te maken. Met oefeningen en adviezen helpt hij om de pijn te verminderen en de soepelheid van de gewrichten te verbeteren. In het laatste stadium van artrose is echter het kraakbeen tussen de gewrichten volledig verdwenen. Er ontstaat dan bot-op-bot contact. Dit kan zeer pijnlijk zijn. De huisarts zal u dan doorsturen naar een orthopeed. Als het gewricht grotendeels is versleten, zal de specialist een gewrichtsvervangende operatie voorstellen. Of simpeler gezegd: uw kapotte heup of knie wordt vervangen door een kunstgewricht of prothese. Ook na zo’n operatie kan de fysiotherapeut een grote rol spelen in uw herstel.

Fysiotherapie na knieprothese of heupprothese

Vrij snel na de operatie zal de fysiotherapeut zich aan uw ziekenhuisbed melden. Hij neemt een aantal oefeningen met u door. Daarnaast bespreekt hij met u de dagelijkse routine in huis. Dus hoe u moet lopen, zitten en traplopen met de nieuwe heup of knie. De eerste zes weken na de operatie loopt u met elleboogkrukken. De fysiotherapeut zal dit met u oefenen. Meestal zal hij u adviseren om dagelijks meerdere korte wandelingen te maken. Dit ondersteunt het genezingsproces. Als u een knieprothese heeft gekregen, dan zal de arts bij uw ontslag een verwijsbrief meegeven voor een fysiotherapeut aan huis. Bij een heupprothese is een behandeling door de fysiotherapeut meestal niet nodig.

Artrose

Wat is artrose?

Artrose is géén verouderingsproces. Artrose is een reumatische ziekte die op zichzelf voorkomt, maar ook kan ontstaan na een gewrichtsontsteking of bij zwakke gewrichtsbanden.

Kwaliteit van het kraakbeen wordt minder
Artrose is de meest voorkomende reumatische aandoening aan het bewegingsapparaat. Het kraakbeen gaat in kwaliteit achteruit; het wordt dunner en zachter. Dit leidt tot vervorming van het bot direct onder het kraakbeen. Er vormen zich aan de rand van het gewricht zichtbare en voelbare knobbels, osteofyten genoemd. Deze knobbels beperken de beweeglijkheid van het gewricht. Ook kunnen zenuwen bekneld raken, dat pijn, gevoelsstoornissen en krachtsverlies veroorzaakt.

Voorheen werd gedacht dat artrose een ziekte van alleen het kraakbeen is, terwijl we nu weten dat het juist een ziekte van het hele gewricht is. En dit proces kan in alle gewrichten optreden. Maar er zijn gewrichten waarin het vaker voorkomt zoals nek, onderrug, knieën, heupen, duim, vingers en grote teen. De aandoening komt relatief vaak voor, ongeveer 1 miljoen mensen in Nederland hebben artrose.

Kraakbeen wordt steeds slechter
Artrose is een chronische aandoening en verloopt langzaam progressief: dat wil zeggen dat het niet over gaat en langzaam erger wordt. Vaak is de kwaliteit van het kraakbeen al enige tijd achteruitgegaan voordat u klachten kreeg. De internationale naam van artrose is osteoartritis.

Géén veroudering
In de volksmond wordt artrose vaak in één adem genoemd met veroudering en slijtage, alsof mensen die artrose hebben oud en versleten zijn. Dat is niet juist. Ook wekt een woord als slijtage de indruk dat er niets aan te doen is, maar dat is niet het geval. Genezen lukt niet, maar er is wel degelijk iets aan te doen.

Artrose is een reumatische aandoening
Het kan zijn dat u van uw (huis-)arts te horen krijgt dat artrose geen reuma is. Dat komt omdat lang werd gedacht dat artrose gewoon 'slijtage' was. Dit kan grote verwarring geven in het gesprek met uw arts. En misschien gaat u twijfelen aan de diagnose. Artrose is echter 1 van de 3 hoofdvormen van reuma. De andere vormen zijn ontstekingsreuma en wekedelenreuma.

Botontkalking en artrose

Botontkalking en artrose komen allebei bij ouderen voor, maar zijn niet hetzelfde. Bij artrose neemt de dichtheid van het bot onder het kraakbeen vaak toe als reactie op het kraakbeenverlies. Bij botontkalking wordt het bot juist brozer.

Relatie reumatoïde artritis en artrose
Reumatoïde artritis en artrose zijn verschillende ziekten. Reumatoïde artritis is een ontstekingsziekte waarbij er een ontsteking in het gewrichtskapsel zit. Artrose is een aandoening waarbij het kraakbeen wordt afgebroken en ook het bot onder het kraakbeen vervormt. De kwaliteit van zowel het kraakbeen als het bot gaat geleidelijk achteruit.

 

Wat is artrose niet?
Artrose is niet:

  • hetzelfde als reumatoïde artritis
  • hetzelfde als botontkalking
  • een ouderdomsziekte, maar kan op elke leeftijd optreden. De kans erop wordt wel groter naarmate iemand ouder wordt. Artrose kan echter ook bij jonge mensen voorkomen, vooral in de gewrichten van de nek en onderrug

 

Wat gebeurt er bij artrose?
Op de linker afbeelding in afbeelding 1 ziet u een gezond gewricht. In het gewricht komen twee botten bij elkaar. Om deze botten niet tegen elkaar te laten schuren, zitten er op het uiteinde van de botten schokdempende kussentjes. Die zijn van kraakbeen gemaakt.

De botten in het gewricht worden bij elkaar gehouden door banden en een gewrichtskapsel. Aan de binnenkant van het kapsel zit een slijmvlieslaag, ook wel synovium genoemd. Deze slijmvlieslaag werkt als smeermiddel.

Alle gewrichten in ons lichaam zijn op deze manier opgebouwd.

Het bot onder het kraakbeen kan dikker en breder worden. Aan de rand van het gewricht vormen zich puntige, benige aangroeisels, osteofyten genaamd. Deze osteofyten kunnen de beweeglijkheid van het gewricht beperken.

U kunt zich voorstellen dat het verlies van kraakbeen, het over elkaar heen schuren van bot en de osteofyten zorgen voor pijn. Artrose kan gepaard gaan met ontstekingen. Dan vormt zich vocht in het gewricht door de ontsteking. Het gewricht wordt dan warm, dik en stijf.

Op onderstaande afbeelding ziet u een gewricht dat is aangetast door artrose. Bij artrose worden de kraakbeenkussentjes afgebroken. Na verloop van tijd gaan de botten over elkaar heen schuren.

Afb. 1. gewricht.

De klachten.

Eerst pijn, later houdingsafwijkingen.

Artrose begint met pijn die geleidelijk ontstaat, vooral als u het gewricht beweegt en belast. Ook stijfheid is een veel voorkomende klacht bij artrose. Later kan uw houding veranderen. 

Startpijn
Pijn is een symptoom dat bij alle gewrichten met artrose kan optreden. Deze pijn ontstaat geleidelijk en treedt vooral op bij bewegen en belasten van het gewricht. De pijn kan later op de dag erger worden. Ook kunt u pijn hebben als u na een periode van rust weer in beweging komt. Dit heet startpijn. In een later stadium kan het gewricht moeilijker te bewegen zijn en kunt u ook bij rust pijn hebben, bijvoorbeeld 's nachts.

Wanneer kraakbeen in kwaliteit achteruitgaat, hoeft dat niet meteen tot klachten te leiden. Veel mensen hebben in sommige gewrichten artrose, zonder dat zij daar last van hebben. Ook jongeren.

Als in een gewricht ontstekingen optreden, gaat het gewricht meer pijn doen. Het wordt warm, dik en soms rood (bijvoorbeeld bij de vingertoppen).

Daarnaast stijfheid
Naast pijn kan het gewricht ook stijf zijn, vooral na een periode van rust. Als u bijvoorbeeld lang in dezelfde houding heeft gezeten, bent u stijf als u weer in beweging komt; dit heet startstijfheid.

Ook kunt u last hebben van ochtendstijfheid die meestal binnen een half uur overgaat.

Stijfheid kan in elk gewricht met artrose voorkomen en verdwijnt door beweging. U staat moeilijk op als u een tijdje gezeten heeft, uw handen kunnen stijf zijn na een periode van rust, of u kunt moeilijker met uw armen boven uw hoofd komen. Ook kan uw nek stijf zijn.

Bewegen is lastig
Pijnlijke, stijve gewrichten kunt u minder gemakkelijk bewegen. De beperkingen zijn afhankelijk van de vorm van artrose die u heeft. Het kan bijvoorbeeld moeilijker zijn om uw nek te draaien, uw arm te heffen, uw knie te buigen of te strekken of uw grote teen te krommen.

Doordat bewegen moeilijker gaat, kan het zijn dat u minder gaat bewegen. De spieren rondom het gewricht kunnen minder sterk worden. Daardoor kan uw gewricht zijn stevigheid en stabiliteit verliezen. Omdat de spieren minder kracht hebben, worden de pezen meer belast en krijgt u meer pijn. Pijn en instabiliteit vergroten de kans om te vallen. Dit kan u een onzeker gevoel geven bij het lopen.

Krakende gewrichten
Het kan voorkomen dat uw gewrichten een krakend geluid maken bij het bewegen. Dit is een veelvoorkomend verschijnsel bij artrose en wordt ook wel crepiteren genoemd. Het krakende geluid wordt veroorzaakt doordat het kraakbeen en onderliggende bot bij artrose van structuur veranderen. Het kraken is op zichzelf niet schadelijk of pijnlijk. Gezonde gewrichten maken bij beweging soms ook een spontaan kraak- of knakgeluid dat niets met artrose te maken heeft.

Zwelling en instabiliteit
Soms kan uw gewricht wat gezwollen zijn. Dit is het gevolg van een lichte ontsteking. Door ontsteking komt er namelijk meer vocht in het gewricht. Uw gewricht kan ook dikker aanvoelen door benige uitsteeksels. Deze benige uitsteeksels, osteofyten genoemd, rekken het botvlies op en kunnen het gewrichtskapsel irriteren. Door pijn wordt het gewricht vaak minder gebruikt. De spieren worden daardoor zwakker en het gewricht kan instabiel worden. Instabiliteit van het gewricht kan leiden tot overbelasting van het gewrichtskapsel en overstrekking van de gewrichtsbanden. Daarnaast kunnen de slijmbeurzen rondom het gewricht ontstoken raken.

Veranderingen in lichaamshouding
In een vergevorderd stadium van artrose kan de stand van de botten ten opzichte van elkaar veranderen, waardoor houdingsafwijkingen ontstaan. Uw knieën gaan bijvoorbeeld meer naar binnen staan. Deze verandering in lichaamshouding beïnvloedt de manier waarop u andere gewrichten, pezen en spieren belast.

Verantwoord bewegen.

 

Bewegen is belangrijk als u artrose heeft. Het is goed voor uw gewrichten en kraakbeen, de pijn neemt vaak af en het helpt u af te vallen bij overgewicht of om op gewicht te blijven. Kies een activiteit of sport die bij u past, houd rekening met uw grenzen en voorkom overbelasting. Vraag eventueel advies aan uw arts of fysiotherapeut of neem deel aan een artrose beweegprogramma.

Goed voor uw gewrichten
Misschien bent u geneigd uw gewrichten te ontlasten en beweging te vermijden omdat u artrose heeft. Bijvoorbeeld vanwege pijn of omdat u bang bent dat de artrose erger wordt. Het tegenovergestelde is waar. Verantwoord bewegen versterkt de spieren en pezen rondom uw gewrichten. Sterkere spieren en pezen zorgen voor betere ondersteuning en schokdemping van uw gewrichten. De pijn neemt daardoor meestal af. Ook helpt bewegen uw kraakbeen in goede conditie te houden. Dat uw gewrichten slijten door beweging is dus niet juist. 

Een gezond gewicht
Voldoende beweging helpt u bij het behouden of bereiken van een gezond gewicht. Een gezond gewicht verkleint de kans op artrose en beperkt de klachten die u ervaart ten gevolge van artrose. Heeft u overgewicht? Houd er dan rekening mee dat bewegen door het gewicht extra belastend is voor uw gewrichten. Raadpleeg eventueel uw arts of fysiotherapeut voor advies en begeleiding. Daarnaast kan een diëtist u adviezen geven over gezonde voeding, een juist eetpatroon en manieren om op een gezond gewicht te komen.

Beweging toepassen in uw dagelijks leven
U beweegt voldoende wanneer u elke dag een half uur matig intensief beweegt. Dat bereikt u al door wat vaker de fiets te pakken, te gaan wandelen of klusjes in en om het huis te doen.

U kunt ook gaan sporten. Voorbeelden van sporten die meestal geschikt zijn bij artrose zijn zwemmen of bewegen in warm water, fitness, fietsen, yoga en tai chi. Bij deze sporten traint u de spieren zonder uw gewrichten te zwaar te belasten. Sporten waarbij u veel onverwachte bewegingen maakt of moet springen zijn vaak minder geschikt als u artrose heeft.

De volgende tips helpen u op verantwoorde wijze in beweging te komen:

  • Bouw het bewegen geleidelijk op. Verhoog in stapjes hoe vaak u beweegt, hoe lang en hoe intensief
  • Doe een goede warming-up. Start met een aantal minuten rustig wandelen en doe lichte rek- en strek oefeningen. Uw spieren worden daardoor warm en los
  • Houd uw grenzen goed in de gaten en voorkom overbelasting van uw gewrichten
  • Neem rust als het te inspannend wordt
  • Draag schoenen met schok dempende zolen
  • Beweeg op een zachte ondergrond als u artrose aan uw heup, knie of enkel heeft
  • Voer oefeningen op een goede manier uit en let op uw houding tijdens het bewegen. Neem bij twijfel contact op met uw arts of fysiotherapeut
  • Voelt u tijdens of na het bewegen pijn? Neem dan eerst rust en ga over op lichtere oefeningen
  • Ga naar uw arts als de beweeglijkheid van een gewricht afneemt of als de gewrichtsklachten plotseling toenemen
  • Doe activiteiten die u leuk vindt en die goed bij u passen. U beleeft dan plezier aan het bewegen en houdt het gemakkelijker vol


Beweegprogramma's bij artrose
Hoe u op verantwoorde manier in beweging komt en blijft kunt u ook leren in een artrose beweegprogramma. U leert welke vorm van beweging bij u past, hoe u oefeningen op een goede manier uitvoert en hoe u om kunt gaan met klachten als pijn en stijfheid. Vaak krijgt u een persoonlijk beweegschema waarin de belasting geleidelijk wordt opgebouwd. Een fysiotherapeut die is gespecialiseerd in behandeling van artrose begeleidt u daarbij. Wilt u graag deelnemen aan een artrose beweegprogramma? Informeer dan bij uw huisarts of fysiotherapeut naar de mogelijkheden.

 

 

Bron: Reumanederland.nl

30/07/2019